MST Beweging van landloze boeren

MST: “Movimento dos trabalhadores rurais sem terra” (beweging van landloze boeren)

Met de MST heeft de oprichter van Wederzijds al contact sinds 1985.  Hij trof toen, op reportagereis in Brazilië, voor het eerst een  kampement van landloze boeren in de berm van de weg.

Een groep van tientallen gezinnen met als enige beschutting armelijke  hutten van takken en landbouwplastic. De groep was een maand eerder een  aangrenzende braakliggende landerij binnengevallen met het doel de  grond in handen te krijgen om er landbouw en veeteelt op te bedrijven.  Maar ze was er op verzoek van de landeigenaar door de politie afgezet.  De gezinnen hoopten echter dat de nieuwe burgerregering die in 1985  aantrad–na 21 jaar militaire dictatuur – in het kader van de  landhervorming die ze had beloofd, de grond zou onteigenen en aan hen  toewijzen. De eerste groepsreis naar Brazilië in 1991 ging onder andere  naar deze plek. De landhervorming was er intussen begonnen. De mensen  hadden grond gekregen en recht op technische en financiële steun van de  landhervormingsdienst INCRA. Dit op basis van de Landhervormingswet die  inmiddels was afgekondigd en de regering macht gaf om landerijen zonder  sociaal nut te onteigenen en ter beschikking te stellen van landbouwers  die  de benodigde grond missen. Tijdens dat bezoek in 1991 ervaarden we  iets van de vele moeilijkheden waarmee de nieuwe bezitters werden  geconfronteerd, maar ook van de moed waarmee ze die te lijf gingen.  Sindsdien hebben we een goed contact opgebouwd met de Coördinatie van de  Beweging in São Paulo en bezoeken we iedere reis wel een of meer  kampementen en assentamentos(nederzettingen); plekken waar de voorheen  landlozen grond hebben gekregen, maar vaak slechts ten dele de  INCRA-steun die ze nodig hebben.

Het grootgrondbezit in Brazilië is een erfenis van de koloniale tijd.  Minder dan 1% van alle grondbezitters beschikt over meer dan 5O% van  alle voor landbouw en veeteelt geschikte grond. Vooral tijdens de  periode van militaire dictatuur zagen veel mensen die op het land  werkten hun bestaansmogelijkheden verdwijnen. Door de snelle  mechanisatie van grote, op export gerichte landbouwbedrijven werden vele  horigen en deelpachters afgedankt en redde ook een groot deel van de  gezinslandbouw (voor voornamelijk zelfvoorziening) het niet meer. Ze  stroomden massaal de krottenwijken van de grote steden binnen waar vele  van hen het ook niet redden. Daar kwam door vooral bewustmakingswerk van  de Pastorale commissie voor het platteland van de katholieke kerk de  Beweging op die terugkeer naar de landbouw beoogt door landhervorming.  De politieke en economische macht van de grootgrondbezitters is echter  bijzonder groot in Brazilië. Ze heeft ook een groot deel van de media in  haar greep. Ze weet de uitvoering van de Landhervormingswet op vele  wijzen(vaak ook gewelddadig) te traineren. Maar de MST is ook zeer  actief. Ze heeft intussen de symoathie en steun weten te verwerven van  de invloedrijke Braziliaanse bisschoppenconferentie en van meerdere  instituten van de Verenigde Naties. Wat dat allemaal betekent voor de  mensen in de kampementen en de assentamentos, daarvan worden we iets  gewaar tijdens onze bezoeken aan hen en in de correspondentie die we met  hen onderhouden.

d
c